user warning: Expression #1 of ORDER BY clause is not in GROUP BY clause and contains nonaggregated column 'mec_mecelle.s.timestamp' which is not functionally dependent on columns in GROUP BY clause; this is incompatible with sql_mode=only_full_group_by query: SELECT u.uid, u.name, MAX(s.timestamp) AS timestamp FROM hukuk_users u INNER JOIN hukuk_sessions s ON u.uid = s.uid WHERE s.timestamp >= 1669606243 AND s.uid > 0 GROUP BY u.uid, u.name ORDER BY s.timestamp DESC LIMIT 0, 10 in /home/mecelle/domains/mecelle.com/public_html/modules/user/user.module on line 819.

İçtihadın mahiyyeti ve şartları :

İçtihadın mahiyyeti ve şartları :

550 - : tctihad, lügatte meşakkate tahammül etmektir. Istılahta: fer'î olan bir hükmi şer'îyi delilinden istinbat hususunda mechudi bezi. yani: tamam takati sarf eylemekten ibarettir. Bu suretle bütün kuvve­tini sarf eden zata «müctehid», istinbat edilen hükmi şer'iye de «müc tehedün fih» denilir.

Ictihad, kolay bir şey olmadığı cihetle şer'î delillerden hükümleri çıkarmaya «istinbat» denilmiştir. Çünkü istinbat, esasen kuyudan güç­lükle su çıkarmak demektir.

İçtihadın tarifine «fer'î» kaydile itikadiyata, ve sarih, kat'î naslar ile sabit ibadetlere vesaireye müteallik hükümler, hariç kalmıştır. Çünkü bu gibi ahkâmı asliyye, kat'îdir, sabittir, içtihada mahal değildir.

«Şer'î» kaydile de aklî ve hissî olan hükümlerden ihtiraz edilmiştir. Zira onları anlamak hususundaki mesaî, bir içtihadı fıkhî değildir. 551 -: Fer'iyyatten olan şer'î meselelerin hepsinde içtihada muk­tedir olan bir zata «müctehidi mutfak», bu meselelerin yalnız bir kısmı hakkında içtihada kadir olan bir zata da «müctehidi mukayyed» denilir. Bir müctehidi mutlak itibarüe içtihadın şartı, içtihadın ehlinden sadır, mahalline masruf olmaktır. Bu hususta ehliyet, kitabullaha, sünneti ne-beviyyeye, mevaridi icma ile vücuhı kıyasa vukuf ile hâsıl olur. Şöyle ki-herhangi bir meselei fer'iyye hakkında kendi usul ve kavaidi dairesinde ictihadda bulunacak bir zat için lâzımdır ki, ahkâma müteallik ayatı kur'aniyenin lügat ve şeriat bakımından mânâlarını ve bunlara aid ilim­leri ve bunların has, âm, mücmel^ müfesser, nâsih, mensuh gibi aksamım lâyıkile bilsin. Kezalik: ahkâma müteallik süneni seniyyenin metinlerine, senedlerine, yani: bunların lûgavî ve şer'î mânâlarına, kısımlarına, ve bizlere ne suretle rivayet edile gelmiş olduklarına bihakkın muttali bu­lunsun.

Kezalik : icmam mevarid ve mevakiini, yani: nerelerde icma vaki olmuş bulunduğunu güzelce anlamış olsun. Tâ ki icmaa muhalif içtihada kıyam etmesin.

Kezalik : kıyasın vecihlerine bütün şeraitile, ahkâm ve aksamile, makbul ve merdud delîle vâkıf olsun. Tâ ki yanlış kıyaslara meydan verilmesin.

îşte îmaim âzam ile diğer eimmei selâse hazeratı, birer müctehidi n-mtlak olduğundan bu şeraiti cami bulunmuşlardır.

Bazj meselelerde içtihada kadir olan ve bu cihetle içtihadı mukayyed ashabından sayılan zatlar hakkında ise taklid ettikleri müctehidi mutla-kın usulüne, delillerine vâkıf olmak kâfidir. Meselâ: böyle bir zat, İmam! azama tâbi olduğu takdirde onun ictihad sahasındaki usul ve delâilme muttali olunca bazı meselelerde ictihad da bulunabilir. Onun bu içtihadı, imamı âzamin usul ve delâiline muvafık olacağından kendisi «müctehidi mukayyed» bulunmuş olur.[40]

Anket

Mecelle hukuktan nasıl haberdar oldunuz?: